Nakliyecilikte en can sıkıcı an, ay sonu hesabı yaptığınız andır. Araçlar sabahtan akşama yolda, telefon susmadı, yükler taşındı, herkes "iyi ay geçti" dedi. Ama kasaya bakınca beklediğiniz para yok. "Bu kadar iş yaptık, nereye gitti?" sorusu havada kalır. Sahada gördüğümüz kadarıyla bunun sebebi çoğu zaman kötü bir ay değil; ayın içine gizlenmiş, tek tek fark edilmeyen zararlı birkaç seferdir.
Bir örnek üzerinden gidelim. İstanbul'a dolu giden bir tır, dönüşte yük bulamayıp boş döner. Gidişte 18.000 lira hasılat almışsınızdır ama o boş dönüşün yakıtı, geçiş ücretleri ve şoför hakedişi cebinizden çıkar. Kağıt üzerinde "İstanbul seferi iyiydi" dersiniz; gerçekte o sefer, bir sonraki karlı seferin kazancını götürmüştür. Tek tek bakmadığınız sürece bunu göremezsiniz.
Zarar, seferin içinde saklanıyor
Bir seferin gerçekten kazandırıp kazandırmadığını anlamak için hasılatı tek başına bilmek yetmez. O seferin kendi giderini de karşısına koymak gerekir. Biz İskaysoft olarak İskay Lojistik & Filo'da her seferi tek satırda, hasılatı ve gideri yan yana gösteriyoruz. Bir seferin altında tipik olarak şunlar toplanır:
- O sefere yazılan yakıt gideri
- Köprü, otoyol ve geçiş ücretleri (HGS/OGS)
- Şoförün o sefere düşen hakedişi
- Aracın bakım ve lastik payı
- Varsa hammaliye, bekleme ve diğer masraflar
Bunları görünce sefer "iyiydi" hissinden çıkıp "şu sefer 4.200 lira kazandırmış, şu sefer 900 lira zarar ettirmiş" gibi net bir tabloya döner. O boş dönüşün gerçek maliyeti de artık gizli değildir; ekranda kırmızıyla durur.
Hangi güzergah, hangi müşteri gerçekten kazandırıyor?
Seferler tek tek net olunca üstteki soruların cevabı da kendiliğinden çıkar. Belli bir güzergahın sürekli düşük kar bıraktığını, o hatta ısrar etmenin araç ve şoförü boşa yorduğunu görürsünüz. Ya da çok iş veren bir müşterinin aslında düşük fiyata çalıştığını, üstüne geç ödediği için o işin cazibesini kaybettiğini fark edersiniz. "Çok yük veriyor" ile "kazandırıyor" her zaman aynı şey değildir.
Çok sefer yapmak, para kazanmak demek değil. Doğru seferi yapmak para kazandırır; hangisinin doğru olduğunu ancak tek tek görünce anlarsınız.
Bu tablo eline geçen işletme, bir sonraki ay daha rahat pazarlık eder. "Bu hatta bu fiyata gelmez" demek için artık his değil, rakam vardır. Sürekli zarar ettiren bir işi kibarca geri çevirmek ya da fiyatını düzeltmek çok daha kolaydır.
Ay sonunu beklemeden görmek
Belki en önemli faydası şu: bu hesabı ay sonunda muhasebeci masaya oturunca değil, sefer biter bitmez görüyorsunuz. Zarar eden bir düzeni bir ay daha sürdürüp sonra pişman olmak yerine, ikinci haftada fark edip önlem alıyorsunuz. Bu da hem para hem de en kıymetlisi huzur demek. Rakamlar ortadayken "acaba iyi mi gidiyoruz" tedirginliği azalır.
Sözü fazla uzatmayalım. İskay Lojistik & Filo'nun burada anlattığımız işi, seferi ve filoyu gözünüzün önünde tutmak. Böyle bir düzeni kendi işletmenize kurmak, hangi seferin gerçekten kazandırdığını görmek isterseniz bir merhaba yeter; oturur, sizin nasıl çalıştığınıza göre bakarız.
